Toonvorming 


                

   Grepentabel dwarsfluit

"Het is de toon die de muziek maakt" , M.a.w. de manier waarop je iets
zegt of speelt is bepalend voor het overkomen van de boodschap die je wilt overbrengen .
Hoe kan ik mijn toon verbeteren en hoe kan ik mijn ademhaling verbeteren ? .
Een beginnend fluitist is al lang blij dat de tonen eruit komen , maar wat als
je de grepen al kent en nog niet tevreden bent met je toonkwaliteit ?

Je toon verbeteren is niet altijd makkelijk , maar door meer inzicht te krijgen
in de verschillende aspekten van adem en toon kun je , via regelmatige
oefening en bewustwording hiervan , je fluitspel wellicht een andere dimensie 
geven , het is daarom misschien zinvol deze belangrijke aspekten eens op
een rijtje te zetten .  

De toonkwaliteit en een goede uitvoering van de
muzikale zinsbouw (frasering) zijn belangrijke faktoren
voor het muzikaal interpreteren van een muziekstuk .
Een goede ademhaling , toonvorming en toonbeheersing vormen de basis voor realisatie van dit streven .

"Toon" heeft natuurlijk een dubbele betekenis , zijnde : 
de klankwaarneming en/of , de toon/de manier waarop 
deze tot uiting wordt gebracht  (benadering van iets) .




Fluitspelen begint bij goed ademhalen , dus op de juiste manier ademen . 
Goed ademhalen lijkt zo gewoon maar toch hebben veel fluitisten er
moeite mee , veelal ademen ze "te hoog" in , wat zich uit in het optrek-
ken van de schouders als ze inademen . Bij een hoge ademhaling is je
lucht gauw uitgeblazen omdat je geen "reservoire" vormt zoals bij de
middenrif ademhaling .

Op de juiste manier ademhalen (middenrif ademhaling) is dan ook essentieel
voor blazers en zangers , hierdoor ontstaat een betere expressie van de
toon(kwaliteit) waardoor de muziek veel beter overkomt bij de toehoorder .
Een eenvoudige tip :  probeer zo laag mogelijk in/uit te ademen .
Een tekort aan adem is vaak een teken van verkeerde ademhaling , met
als gevolg dat de muzikale frasering niet muzikaal overkomt en de tonen
erg "droog" klinken .
Inzicht in de werking van ons "ademhalingsapparaat"  (de stem) kan
dan ook zeer zinvol zijn , om de werking hiervan , goed te begrijpen .

Naast goede ademhaling zijn er ook nog een aantal "toonelementen"
van belang om de toon beheerst en evenwichtig te kunnen laten klinken .

 De belangrijkste "toonelementen" zijn :


- A.) Aanzet van de toon (articulatie)
- B.) Ademsteun van de toon (onderbouwing met je luchtstroom)
- C.) Het volumeverloop van de toon ("envelope of ADSR")
- D.) Modulatiefrequentie van de toon (vibrato genoemd)
- E.)  Lipspanning (embouchure )


- A.) De aanzet van de toon wordt met de tong gemaakt door een
  " te/tu of de/du " klank te blazen tegen de overstaande rand van
  het mondstuk . Hierbij is het belangrijk te zorgen dat de tong de
  luchtstroom niet afsluit , dit kan gebeuren als je tong te ver tussen
  je tanden/lippen wordt geplaatst .
  Zorg ervoor dat je na de toonaanzet je tong plat in je mond houdt , 
  om te voorkomen dat de luchtstroom niet wordt afgesloten .

-B.) De Ademsteun is de "fundering van je toon" , spelen zonder ademsteun 
 is vergelijkbaar met iemand die fiets op banden die niet voldoende zijn 
 opgepompt , dit fiets niet lekker en zorgt voor meer weerstand waardoor
 je minder snel vooruit komt en iedere hobbel voelt .

-C.) Het volumeverloop van de toon ("envelope" of ADSR) kan met 
 een goede ademsteuntoepassing worden bepaalt door de fluitist zelf .
 ( bijvoorbeeld bij het spelen van een lange toon )





 Er zijn 4 stadia in het volumeverloop ("ADSR") :
 
  - Attack :    aanzet van de toon
  - Decay :    Afname van hoogste volume naar doorklinktijd (sustain)
  - Sustain :  doorklinktijd van de toon
  - Release : uitsterftijd van de toon

N.b.  De "v"  in bovenstaande afbeelding geeft het volume (amplitude) 
        aan en de "t"  geeft de tijdsduur aan .


- D.) Modulatiefrequentie van de toon (vibrato) : de snelheid waarmee
        de toonhoogte varieert . Als iemand met vibrato speelt wordt de
        de snelheid van toonhoogte gevarieerd met een aantal Hertz (Hz) .
        Door het goed gebruiken van vibrato wordt de toon warmer en
        expressiever van klank . Bij samenspel krijg je , bij gebruik van
        vibrato , een mooiere versmelting van de polyfonie van de instrumenten . 


   Vibrato heeft 2 aspecten : de snelheid (speed) en de diepte (depth)
   van de (vibrato) of toonhoogtevariatie ( hieronder afgebeeld in 
   "(A) low/high speed" en "(B) low/high depth" golfvormen ) .

 (A)

 (B)
 

Vibrato is een belangrijk muzikaal effect dat wordt veroorzaakt door het
periodiek variëren van de hoogte van een toon. De omvang van de variatie
in toonhoogte (modulatiediepte) is gewoonlijk ten hoogste een halve toon,
maar meestal veel minder.
Vibrato maken doe je met je ademhaling d.m.v korte regelmatige
luchtstootjes te geven waardoor de lucht in frequentie (toonhoogte)
varieert .
De snelheid waarmee de toonhoogte varieert, de modulatiefrequentie,
bedraagt doorgaans 1 tot 7 Hz. Als meerdere zangers of instrumentalisten
samen spelen of zingen, zorgt een (matig) vibrato voor een beter versmelten
van de individuele klanken tot een geheel. Vibrato kan een zangstem en
instrumenten warmer doen klinken. Het gebruik van veel of juist geen
vibrato is in de loop van de muziekgeschiedenis sterk wisselend.
Vibrato wordt toegepast in zang, bij snaarinstrumenten en blazers,
alsook in elektronische muziekinstrumenten zoals bijv. synthesizers.
In een instrument als de vibrafoon is het vibrato zelfs een essentieel
onderdeel van de klank van het instrument.

   Onderstaande  link  ' Extended flute techniques ' bevat uitleg
    en voorbeelden van speciale blaastechnieken die toepasbaar
    zijn bij dwarsfluit .
    De volgende technieken worden , met een ' PLAY MOVIE ' 
    op deze site , nader uitgelegd en gedemonstreerd in klank :