Startpagina fluitlijn
Toonvorming
Grepentabel dwarsfluit
"Het is de toon die de muziek maakt"
, M.a.w. de manier waarop je iets
zegt of speelt is
bepalend voor het overkomen van de boodschap die je
wilt overbrengen .
Hoe kan ik mijn toon
verbeteren en hoe kan ik mijn ademhaling verbeteren ? .
Een beginnend fluitist is al lang blij dat de tonen eruit
komen , maar wat als
je de grepen al kent en nog niet tevreden bent
met je toonkwaliteit ?
Je toon verbeteren is
niet altijd makkelijk , maar door meer inzicht te krijgen
in de
verschillende aspekten van adem en toon kun je
, via regelmatige
oefening en bewustwording hiervan , je
fluitspel wellicht een andere dimensie
geven , het is daarom
misschien zinvol deze belangrijke aspekten eens op
een rijtje te
zetten .
zegt of speelt is bepalend voor het overkomen van de boodschap die je wilt overbrengen .
Hoe kan ik mijn toon verbeteren en hoe kan ik mijn ademhaling verbeteren ? .
Een beginnend fluitist is al lang blij dat de tonen eruit komen , maar wat als
je de grepen al kent en nog niet tevreden bent met je toonkwaliteit ?
Een goede uitvoering van een compositie
wordt bepaald door de optelsom
van verschillende "subjectieve elementen" zoals :
de " juiste interpretatie "
, "het streven naar technisch
spelen , dus foutloos spelen" en het produceren
van een
mooie (muzikale) toon . Reden te meer om wat dieper in te gaan op
deze
elementen .
Voor fluitisten en andere instrumentalisten is inzicht in
de muzikale zinsbouw (frasering) natuurlijk belangrijk voor het goed muzikaal
kunnen interpreteren van een muziekstuk .
Een goede ademhaling ,
toonvorming en toonbeheersing vormen de basis
voor realisatie van dit
streven .
"Toon" heeft natuurlijk een dubbele
betekenis , zijnde : de klankwaarneming
en/of , de toon/de manier waarop deze tot uiting wordt gebracht
(benadering van iets)
.
Fluitspelen begint bij
goed ademhalen , dus op de juiste manier ademen
. Goed ademhalen lijkt zo gewoon maar toch hebben veel fluitisten er
moeite mee , veelal ademen ze "te hoog" in , wat zich uit in het optrek-
ken van de schouders als ze inademen . Bij een hoge ademhaling is je
lucht gauw uitgeblazen omdat je geen "reservoire" vormt zoals bij de
middenrif ademhaling .
Op de juiste manier ademhalen (middenrif ademhaling) is dan ook essentieel
voor blazers en zangers , hierdoor ontstaat een betere expressie van de
toon(kwaliteit) waardoor de muziek veel beter overkomt bij de toehoorder .
Een eenvoudige tip : probeer zo laag mogelijk in/uit te ademen .
Een tekort aan adem is vaak een teken van verkeerde ademhaling , met
als gevolg dat de muzikale frasering niet muzikaal overkomt en de tonen
erg "droog" klinken .
Inzicht in de werking van ons "ademhalingsapparaat" (de stem) kan
dan ook zeer zinvol zijn , om de werking hiervan , goed te begrijpen .
Naast goede ademhaling zijn er ook nog een aantal "toonelementen"
van belang om de toon beheerst en evenwichtig te kunnen laten klinken .
De toonaanzet , de positie van de tong de lippenstand en -spanning
zijn uiteraard ook van belang om een mooie toon te kunnen produceren .
De belangrijkste "toonelementen" zijn
:
- A.) Aanzet van de
toon (articulatie)- B.) Ademsteun van de toon (onderbouwing met je luchtstroom)
- C.) Het volumeverloop van de toon ("envelope of ADSR")
- D.) Modulatiefrequentie van de toon (vibrato genoemd)
- E.) Lipspanning (embouchure )
- A.) De aanzet van de toon wordt met de tong gemaakt door een
" te/tu of de/du " klank te blazen tegen de overstaande rand van
het mondstuk . Hierbij is het belangrijk te zorgen dat de tong de
luchtstroom niet afsluit , dit kan gebeuren als je tong te ver tussen
je tanden/lippen wordt geplaatst .
Zorg ervoor dat je na de toonaanzet je tong plat in je mond houdt ,
om te voorkomen dat de luchtstroom niet wordt afgesloten .
-B.) De Ademsteun is de "fundering van je toon" , spelen zonder ademsteun
is vergelijkbaar met iemand die fiets op banden die niet voldoende zijn
opgepompt , dit fiets niet lekker en zorgt voor meer weerstand waardoor
je minder snel vooruit komt en iedere hobbel voelt .
-C.) Het volumeverloop van de toon ("envelope" of ADSR) kan met
een goede ademsteuntoepassing worden bepaalt door de fluitist zelf .
( bijvoorbeeld bij het spelen van een lange toon )
Er zijn 4 stadia in het volumeverloop ("ADSR") :
- Attack : aanzet van de toon
- Decay : Afname van hoogste volume naar doorklinktijd (sustain)
- Sustain : doorklinktijd van de toon
- Release : uitsterftijd van de toon
N.b. De "v" in bovenstaande afbeelding geeft het volume (amplitude)
aan en de "t" geeft de tijdsduur aan .
- D.) Modulatiefrequentie van de toon (vibrato) : de snelheid waarmee
de toonhoogte varieert . Als iemand met vibrato speelt wordt de
de snelheid van toonhoogte gevarieerd met een aantal Hertz (Hz) .
Door het goed gebruiken van vibrato wordt de toon warmer en
expressiever van klank . Bij samenspel krijg je , bij gebruik van
vibrato , een mooiere versmelting van de polyfonie van de instrumenten .
Vibrato heeft 2 aspecten : de snelheid (speed) en de diepte (depth)
van de (vibrato) of toonhoogtevariatie ( hieronder afgebeeld in
"(A) low/high speed" en "(B) low/high depth" golfvormen ) .
(A)
(B)
( Bron : Wikipedia
)
Vibrato is een belangrijk muzikaal effect
dat wordt veroorzaakt door het
periodiek variëren van de hoogte
van een toon. De omvang van de variatie
in toonhoogte
(modulatiediepte) is gewoonlijk , ten hoogste , een halve
toon, maar
meestal veel minder.
Vibrato maken doe je met je ademhaling d.m.v
korte regelmatige
luchtstootjes te geven waardoor de lucht in
frequentie (toonhoogte)
varieert .
De snelheid waarmee de
toonhoogte varieert, de modulatiefrequentie,
bedraagt
doorgaans 1 tot 7 Hz. Als meerdere zangers of instrumentalisten
samen
spelen of zingen, zorgt een (matig) vibrato voor een beter versmelten
van de individuele klanken tot een geheel. Vibrato kan een zangstem en
instrumenten warmer doen klinken. Het gebruik van veel of juist geen
vibrato is in de loop van de muziekgeschiedenis
sterk wisselend.
Vibrato wordt toegepast in zang, bij snaarinstrumenten
en blazers,
alsook in elektronische muziekinstrumenten zoals bijv. synthesizers.
In
een instrument als de vibrafoon is het vibrato
zelfs een zeer essentieel
onderdeel van de klank van het
instrument.
N.b. Vibrato op een verkeerde manier toepassen wordt ook
wel
"mekkeren" genoemd , probeer dit ten alle tijden te voorkomen
.
Je kunt dan beter geen vibrato gebruiken want het komt vaak zeer
irritant over .
Onderstaande links bevatten
uitleg en voorbeelden
van speciale blaastechnieken die
toepasbaar zijn bij dwarsfluit .
De
volgende technieken worden , met een ' PLAY MOVIE
'
op deze site , nader uitgelegd en
gedemonstreerd in klank :
Enkele
blaastechnieken :
- Flatterzunge ('rol r'
techniek)
- 'Bending' techniek (verdraaien van mondplaat
naar binnen/buiten)
- Spelen van 'multi tones' en
boventonen
- Pitch en timbre
technieken
- Aanzet en
luchtstroom invloeden etc .....
* Extended
Flute techniques
* Flutist Robert Dick Demonstrates the Glissando
Headjoint
* Flute long
tones
* Robert Dick ( Multiphonics
etc.)
* Tounging
*
New
sounds of the flute
*
Changes
of Pitch
* Changes of
Timbre
* Polyphony
* Attack and
influence of the air Stream
* New
technique of tone development
* Fingering
tablature for quarter tones